MARIA KONOPNICKA - PISARKA ODDANA DZIECIOM
MARIA KONOPNICKA - PISARKA ODDANA DZIECIOM
DZISIAJ CHCĘ PRZYBLIŻYĆ WAM POSTAĆ MARII KONOPNICKIEJ - POETKI, NOWELISTKI, PUBLICYSTKI. URODZIŁA SIĘ W SUWAŁKACH W 1842 ROKU.
DZIECIŃSTWO I MŁODOŚĆ SPĘDZIŁA W KALISZU ORAZ NA PENSJI W WARSZAWIE.
PO POWSTANIU STYCZNIOWYM WYJECHAŁA DO DREZNA, PO ROKU OSIADŁA NA WSI WYCHOWUJĄC SZEŚCIORO SWYCH DZIECI. PO 1890 ROKU PRZEBYWAŁA W NIEMCZECH, AUSTRII, SZWAJCARII I WŁOSZECH.
WSPÓŁORGANIZOWAŁA PROTEST OPINII ŚWIATOWEJ PRZECIW PRUSKIM REPRESJOM WOBEC DZIECI POLSKICH WE WRZEŚNI. W 1903 ROKU OTRZYMAŁA W DARZE OD NARODU DWOREK W ŻARNOWCU.
WYDAŁA LICZNE TOMY WIERSZY, POEMAT EPICKI "PAN BALCER W BRAZYLII", ZBIORY ZNANYCH I GŁOŚNYCH NOWEL I REPORTAŻY ORAZ KSIĄŻKI DLA DZIECI: "O JANKU WĘDROWNICZKU", "O KRASNOLUDKACH I SIEROTCE MARYSI", "NA JAGODY".
MARIA KONOPNICKA NAPISAŁA PIĘKNE WIERSZE DLA NAJMŁODSZYCH, W KTÓRYCH ODKRYWA PRZED DZIEĆMI ŚWIAT WIEJSKIEJ PRZYRODY, LASY GDZIE ŻYJĄ ZWIERZĘTA. DZIECI ZA SPRAWĄ JEJ WIERSZY SPOTYKAJĄ BOCIANA, JASKÓŁKI, ŻABY, ZAJĄCE, POZNAJĄ UROKI CZTERECH PÓR ROKU ORAZ PIĘKNO OTACZAJĄCEJ PRZYRODY.
WIERSZE UCZĄ WRAŻLIWOŚCI NA PRZYRODĘ, SZACUNKU DLA LUDZKIEJ PRACY, DLA KWIATÓW, DRZEW I ZWIERZĄT, POMAGAJĄ ZROZUMIEĆ WIELE TRUDNYCH WYRAŻEŃ CZY ZWROTÓW JUŻ DZIŚ W JĘZYKU POLSKIM NIEOBECNYCH, BO ZMIENIŁY SIĘ WARUNKI ŻYCIA. ZMARŁA W 1910 ROKU.
WIERSZYKI MARII KONOPNICKIEJ PAMIĘTA SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE, A GDY NA ŚWIECIE POJAWIAJĄ SIĘ WŁASNE DZIECI, CZYTA SIĘ IM JEJ TWÓRCZOŚĆ Z PRZYJEMNOŚCIĄ.
TĘCZA
A KTO CIEBIE, ŚLICZNA TĘCZO,
SIEDMIOBARWNY PASIE,
WYMALOWAŁ NA TEK CHMURCE
JAKBY NA ATŁASIE?
- SŁONECZKO MNIE MALOWAŁO
PO DESZCZU, PO BURZY;
POŻYCZYŁO SOBIE FARBY
OD TEJ POLNEJ RÓŻY.
POŻYCZYŁO SOBIE FARBY
OD KWIATÓW Z OGRODA;
MALOWAŁO TĘCZĘ - NA ZNAK,
ŻE BĘDZIE POGODA!
OGRÓDEK
W NASZYM OGRÓDECZKU
SĄ TAM ŚLICZNE KWIATY:
CZERWONE RÓZYCZKI
I MODRE BŁAWATY.
PO STO LISTKÓW W RÓŻY,
A PO PIĘĆ W BŁAWACIE;
UŁOŻĘ WIĄZANKĘ
I ZANIOSĘ TACIE.
A TATA SIĘ SPYTA:
- GDZIE TE KWIATY ROSNĄ?
- W NASZYM OGRÓDECZKU,
GZIE JE SIAŁAM WIOSNĄ
ORZESZKI
DALEJ RAZEM W LAS!
JUŻ LESZCZYNA SIĘ UGINA,
WOŁA, WOŁA NAS.
MY, LESZCZYNO, CI ULŻYMY,
W TO NAM, W TO NAM GRAJ!
WNET ORZESZKOM PORADZIMY,
TYLKO NAM JE DAJ!
A KTO TRAFI NA ŚWISTAKA,
TEGO SMUTNY LOS!
TYLKO PRÓCHNO I TABAKA,
CO NIE IDZIE W NOS!
A KTO TRAFI NA DWOJACZKI,
TEN POWIEDZIE NAS.
DALEJ, ŚMIESZKI, NA ORZESZKI,
DALEJ, DALEJ W LAS!
CO STAŚ WIDZIAŁ W POLU
ACH, JAK ON SIĘ TEŻ NABAWIŁ!
NIKT SIĘ O TYM, NIKT NIE DOWIE,
CHYBA, ŻE MU STAŚ OPOWIE.
NAJPIERW Z RANKA, TAK JAK TRZEBA.
WYPIŁ MLECZKO, PODJADŁ CHLEBA
I HET POSZEDŁ W POLE MIEDZĄ,
GDZIE CZERWONE MACZKI SIEDZĄ.
IDZIE, PATRZY, AZ TU Z ŻYTA
JAK NIE SMYKNIE LISIA KITA!
STASIO W KRZYK: - A HUŹ - HA, KUSY! -
LIS DO BORU DAŁ DWA SUSY.
SZKODNIK LUBI POŁÓW ŁATWY,
CHCIAŁO MU SIĘ KUROPATWY.
ALE STAŚ GO SPŁOSZYŁ W PORĘ
I LISISKO WPADŁO W NORĘ
IDZIE DALEJ, PATRZY W LEWO,
AŻ WIEWIÓRKA, SZUST! NA DRZEWO.
I NA SAMYM CZUBKU SIADŁA,
I ORZESZKI SOBIE JADŁA.
JESZCZE JEJ SIĘ STAŚ DZIWUJE,
NA ORZESZKI OBLIZUJE,
AŻ TU, SŁYSZY, KACZKA DZIKA
PONAD STAWEM SIĘ POMYKA.
WIĘC SIĘ DO NIEJ Z KIJKA ZMIERZY
I... PAF! - STRZELIŁ. KTO NIE WIERZY,
NIECHAJ IDZIE I ZOBACZY,
CZY TAM ZNAJDZIE CHOĆ DZIÓB KACZY!
JAK STASIOWI PO TYM STRZALE
BARSZCZ SMAKOWAŁ DOSKONALE,
JAK NAZBIERAŁ NIEZABUDEK,
JAK MU W LESIE UCIEKŁ DUDEK,
JAK NAPOTKAŁ NA DROŻYNIE
MAŁĄ KASIE I JADWINIĘ,
TEGO JUŻ SIĘ NIKT NIE DOWIE,
CHYBA, ŻE MU STAŚ OPOWIE.
W LESIE
ZAWITAŁ NAM DZIONEK
I POGODNY CZAS,
PÓJDZIEMY, PÓJDZIEMY
NA JAGODY W LAS.
NA JAGODY, NA MALINY,
NA CZERNIAWE TE JEŻYNY
PÓJDZIEM, PÓJDZIEM W LAS!
A TY CIEMNY LESIE,
A TY LESIE NASZ!
A SKĄDŻE TY TYLE
TYCH JAGÓDEK MASZ?
I POZIOMKI, I MALINY,
I CZERNICE, I JEŻYNY,
A SKĄDŻE JE MASZ?
UDERZYŁY DESZCZE,
PRZYSZŁO SŁONKO WRAZ;
ZARODZIŁA ZIEMIA
W DOBRY, BŁOGI CZAS.
TE JAGODY, TE MALINY,
TE CZERNICE, TE JEŻYNY,
W DOBRY, BŁOGI CZAS.
CHOINKA W LESIE
- A KTO TĘ CHOINKĘ
ZASIAŁ W CIEMNYM LESIE?
- ZASIAŁ CI JĄ TEN WIATEREK,
CO NASIONKA NIESIE.
- A KTO TE CHOINKĘ
OGRZAŁ W CIEMNYM BORU?
- OGRZAŁO JĄ TO SŁONECZKO
Z NIEBIESKIEGO DWORU.
- A KTO TĘ CHOINKĘ
POIŁ W CIEMNYM GAJU?
- JASNE JĄ POIŁY ROSY
I WODA Z RUCZAJU.
- A KTO TĘ CHOINKĘ
WYHODOWAŁ Z ZIARNA?
- WYCHOWAŁA JA MATEŃKA,
ZIEMIA NASZA CZARNA!
KUKUŁECZKA
PO TYM CIEMNYM BORU
KUKUŁECZKA KUKA,
Z RANKA DO WIECZORA
GNIAZDA SOBIE SZUKA.
KUKU! KUKU!
GNIAZDA SOBIE SZUKA.
- A TY, KUKUŁECZKO,
CO NA DRZEWACH SIADASZ,
JAKIE TY NOWINY
W LESIE ROZPOWIADASZ?
KUKU! KUKU!
- LECIAŁAM JA W MAJU
Z CIEPŁEGO WYRAJU,
ZAGUBIŁAM W DRODZE
ŚCIEŻYNKĘ DO GAJU!
KUKU! KUKU!
ŚNIEŻYNKĘ DO GAJU!
ZAGUBIŁAM ŚCIEŻKĘ
DO GNIAZDECZKA MEGO,
TERAZ LATAM, KUKAM,
OT, JUŻ WIESZ, KUKAM,
OT, JUŻ WIESZ, DLACZEGO.
KUKU! KUKU!
OT, JUŻ WIESZ DLACZEGO.
O CZYM PTASZEK ŚPIEWA
O CZYM PTASZEK ŚPIEWA,
KIEDY WIOSNA LECI
MIĘDZY NASZE DRZEWA?
OJ, ŚPIEWA ON WTEDY
PIOSENKĘ RADOSNA:
"PRZEMINĘŁY BIEDY,
GAJ SIĘ OKRYŁ WIOSNĄ"
OJ, ŚPIEWA ON SOBIE
Z TEJ WIELKIEJ UCIECHY,
ŻE DO GNIAZDA WRACA,
DO SWEJ MIŁEJ STRZECHY.
LATAŁ ON ZA GÓRY,
LATAŁ ON ZA MORZA...
ZA NIM CIĘŻKIE CHMURY,
PRZED NIM ZŁOTA ZORZA.
TERAZ SIĘ ZMIENIŁA
POGODA NA ŚWIECIE;
NASZA WIOSNA MIŁA
ODZIAŁA SIĘ W KWIECIE...
TAK I DOLA NASZA,
CHOĆ NAM SIĘ ZASMUCI,
WRÓCI NAM Z PIOSENKĄ,
Z SŁONECZKIEM NAM WRÓCI!...
W POLU
PÓJDZIEMY W POLE W RANNY CZAS,
MŁODE TRAWECZKI, WITAM WAS!
MŁODE TRAWECZKI ZIELONE,
PORANNĄ ROSĄ ZROSZONE.
DŁUGOŚCIE SPAŁY TWARDYM SNEM
POD BIAŁYM ŚNIEŻKIEM W POLU TYM,
TERAZ GŁÓWECZKI WZNOSICIE,
BO PRZYSZŁO SŁONKO I ŻYCIE.
NASZE KWIATY
JESZCZE ŚNIEŻEK PRÓSZY,
JESZCZE CHŁODNY RANEK,
A JUŻ W CICHYM LESIE
ZAKWITA SASANEK.
A ZA NIM PRZYLASZCZKA
WYCHYLA SIĘ Z PĄCZKA
I MLECZEM SIĘ ŻÓŁTYM
ZŁOCI CAŁA ŁĄCZKA.
I DŁUŻEJ JUŻ DZIONKA,
I BLIŻEJ SŁONECZKA...
A W POLU SIĘ GWIEŹDZI
BIAŁA STOKROTECZKA.
A DALEJ FIOŁKI,
WSKROŚ TRAWY, POD ROSĄ,
W ŚWIEŻYCH SWYCH CZARECZKACH
WOŃ PRZESŁODKĄ NIOSĄ.
A TUŻ POD STRUGĄ,
CO WIJE SIĘ KRĘTA,
NIEZAPOMINAJKA
OTWIERA OCZĘTA.
A W GAJU, WŚRÓD LIŚCI,
W WILGOTNEJ USTRONI,
KONWALIA BIELUCHNA
W DZWONECZKI SWE DZWONI.
A WYJDZIESZ DROŻYNĄ
Z GAIKU NA POLE,
TO SPOTKASZ MODRAKI,
OSTRÓŻKI, KĄKOLE...
I MACZEK TAM WILCZY
KRAŚNIEJE WŚRÓD ŻYTA,
I RÓŻĄ KRZAK GŁOGU
NA MIEDZY ZAKWITA.
A ŚCIEŻKĄ ZIELONĄ,
CO Z GÓRKI ZSTĘPUJE,
SREBRZYSTY POWOIK
PO ŚWIECIE WĘDRUJE...
OJ, ZIEMIO TY DROGA,
TY BOŻY ZIELNIKU!
I W POLACH, I W ŁĄKACH
MASZ KWIECIA BEZ LIKU!
NIEZAPOMINAJKI
NIEZAPOMINAJKI
TO SĄ KWIATKI Z BAJKI!
ROSNĄ NAD POTOCZKIEM,
PATRZĄ RYBIM OCZKIEM.
GDY SIĘ PŁYNIE ŁÓDKĄ,
ŚMIEJĄ SIĘ CICHUTKO
I SZEPCĄ MI SKROMNIE:
"NIE ZAPOMNIJ O MNIE"
PSZCZÓŁKI
BRZĘCZĄ PSZCZÓŁKI NAD LIPINĄ,
POD BŁĘKITNYM NIEBEM;
ZNOSZĄ W ULE MIODEK ZŁOTY,
BĘDZIEM GO JEŚĆ Z CHLEBEM.
A WY, PSZCZÓŁKI PRACOWITE,
ROBOTNICZKI BOŻE,
ZBIERAJCIE WY MIODY Z KWIATÓW,
LEDWO BŁYSNĄ ZORZE!
A WY, PSZCZÓŁKI, ROBOTNICZKI,
CHCIAŁBYM JA WAM SPROSTAĆ,
RANO WSTAWAĆ I PRACOWAĆ,
BYLE MIODU DOSTAĆ!
JABŁONKA
JABŁONECZKA BIAŁA
KWIECIEM SIĘ ODZIAŁA;
OBIECUJE NAM JABŁUSZKA,
JAK JE BĘDZIE MIAŁA.
MÓJ WIETRZYKU MIŁY,
NIE WIEJ Z CAŁEJ SIŁY,
NIE OTRĄCAJ TEGO KWIECIA,
ŻEBY JABŁKA BYŁY.
DESZCZYK
MÓJ DESZCZYKU, MÓJ KOCHANY,
NIE PADAJŻE NA TE ŁANY,
NIE PADAJŻE NA TE KOPY,
BO MY DZISIAJ ZWOZIM SNOPY,
WIO, KONIKI, WIO!
BOKIEM, BOKIEM, ZA OBŁOKIEM
IDZIE CHMURKA RAŹNYM KROKIEM,
A MY CHMURKĘ WYPRZEDZIMY,
WSZYSTKIE SNOPY POZWOZIMY.
WIO, KONIKI, WIO!
SPOJRZĘ W GÓRĘ, KLASNĘ Z BATA,
JUŻ I CHMURKA SIĘ ROZLATA,
JASNE NIEBO NAD GŁOWAMI,
BIAŁE PYŁY ZA WOZAMI.
WIO, KONIKI, WIO!
JESIENIĄ
JESIENIĄ, JESIENIĄ
SADY SIĘ RUMIENIĄ;
CZERWONE JABŁUSZKA
POMIĘDZY ZIELENIĄ.
CZERWONE JABŁUSZKA,
ZŁOCISTE GRUSZECZKI
ŚWIECĄ SIĘ JAK GWIAZDY
POMIĘDZY LISTECZKI.
- PÓJDĘ JA SIĘ PÓJDĘ,
POKŁONIĆ JABŁONI,
MOŻE MI JABŁUSZKO
W CZAPECZKĘ URONI!
PÓJDĘ JA DO GRUSZY,
NASTAWIĘ FARTUSZKA,
MOŻE W NIEGO SPADNIE
JAKA ŚLICZNA GRUSZKA!
JESIENIĄ, JESIENIĄ
SADY SIĘ RUMIENIĄ;
CZERWONE JABŁUSZKA
POMIĘDZY ZIELENIĄ.
ZŁA ZIMA
SZCZYPIE W NOSY, SZCZYPIE W USZY,
MROŹNYM ŚNIEGIEM W OCZY PRÓSZY,
WICHREM W POLU GNA!
NASZA ZIMA ZŁA!
HU! HU! HA! NASZA ZIMA ZŁA!
PŁACHTA NA NIEJ DŁUGA, BIAŁA,
W RĘKU GAŁĄŹ OSZRONIAŁA,
A NA PLECACH DRWA...
NASZA ZIMA ZŁA!
HU! HU! HA! NASZA ZIMA ZŁA!
A MU JEJ SIĘ NIE BOIMY,
DALEJ ŚNIEŻKIEM W PLECY ZIMY,
NIECH PAMIĄTKĘ MA!
NASZA ZIMA ZŁA!
RZEKA
ZA TĄ GŁĘBIĄ, ZA TYM LODEM,
TAM STANĘŁA RZEKA LODEM;
ANI SZUMI, ANI PŁYNIE,
TYLKO DUMA W SWEJ GŁĘBINIE:
GDZIE JE WIOSNA,
GDZIE JEJ ZORZA?
GDZIE JEJ DROGA
HET, DO MORZA?
OJ TY RZEKO, OJ, TY SINA,
LODY TOBIE NIE NOWINA:
CO ROK ZIMA WIĘZI CIEBIE,
CO ROK WICHRY MKNĄ PO NIEBIE.
AŻ ZNÓW PRZYJDZIE
WIOSNA HOŻA
I POPŁYNIESZ
HET, DO MORZA!
NIE NA ZAWSZE SŁONKO GAŚNIE,
NIE NA ZAWSZE ZIEMIA ZAŚNIE,
NIE NA ZAWSZE WIĘDNIE KWIECIE,
NIE NA ZAWSZE MRÓZ NA ŚWIECIE.
PRZYJDZIE WIOSNA,
PRZYJDZIE HOŻA,
PÓJDĄ RZEKI
HET DO MORZA!
STEFEK BURCZYMUCHA
JAK BYŁ STEFEK BURCZYMUCHA,
- JA NIKOGO SIĘ NIE BOJĘ!
CHOĆBY NIEDŹWIEDŹ... TO DOSTOJĘ!
WILKI?... JA ICH CAŁĄ ZGRAJĘ
POZABIJAM I POKRAJĘ!
TE HIENY, TE LAMPARTY
TO SĄ DLA MNIE CZYSTE ŻARTY!
A PANTERY I TYGRYSY
NA SZTYK WEZMĘ U SWEJ SPISY!
LEW!.. CÓŻ LEW JEST?! - KOCIAK DUŻY!
NAUCZYŁEM SIE PODRÓŻY!
I ZNAM TEGO JEGOMOŚCI,
CO ZŁY TYLKO, KIEDY POSCI.
SZAKAL, WILK?... STRASZNA NOWINA!
TO JEST TYLKO WIĘKSZA PSINA!...
BRYSIA MIJAM ZAŚ Z DALEKA,
BO NIE LUBIĘ GDY KTO SZCZEKA!
KOMU ZECHCĘ, TO DAM RADĘ!
ZARAZ ZA OCEAN JADĘ
I NIE BĘDĘ STEFKIEM CHYBA,
JAK NIE CHWYCĘ WIELORYBA!
I TAK PRZEZ DZIEŃ BOŻY CAŁY
ZUCH NASZ TRĄBI SWE POCHWAŁY,
AŻ RAZ USNĄŁ GDZIEŚ NA SIANIE...
WTEM SIĘ BUDZI NIESPODZIANIE.
PATRZY, AŻ TU JAKIEŚ ZWIERZ
DO ŚNIADANIA MU SIĘ BIERZE.
JAK NIE ZERWIE SIE NA NOGI,
JAK NIE WRZAŚNIE Z WIELKIEJ TRWOGI!
PĘDZI JAKBY CHART ZE SMYCZY...
- TYGRYS, TATO! TYGRYS! - KRZYCZY.
- TYGRYS?... OJCIEC SIĘ ZAPYTA.
- ACH, LEW MOŻE!... MIAŁ KOPYTA
STRASZNE! TRZY CZY CZTERY NOGI,
PASZCZĘ TAKĄ! PRZY TYM ROGI...
- GDZIEŻ TO BYŁO?
- TAM NA SIANIE.
WŁAŚNIE PORWAŁ MI ŚNIADANIE...
IDZIE OJCIEC, SŁUŻBA CAŁA,
PATRZĄ... A TU MUSZKA MAŁA,
POLNA MYSZKA SIEDZI SOBIE
I ZĄBKAMI SEREK SKROBIE!...
Życiorys Marii Konopnickiej
Komentarze
Prześlij komentarz