JULIAN TUWIM - GODZINA Z POEZJĄ DZIECIĘCĄ

JULIAN TUWIM - GODZINA Z POEZJĄ DZIECIĘCĄ

WITAM WAS SERDECZNIE NA PORANKU LITERACKIM. DZISIAJ PRZYBLIŻĘ WAM, POSTAĆ JULIANA TUWIMA - POETY, AUTORA WIERSZY DLA DZIECI. ZACHĘCAM WAS DO PRZECZYTANIA I WYSŁUCHANIA PEŁNYCH HUMORU WIERSZY.

JULIAN TUWIM - TO WYBITNY POETA, PISARZ, SATYRYK, AUTOR TEKSTÓW KABARETOWYCH, TŁUMACZ, WSPÓŁTWÓRCA GRUPY POETÓW I MIESIĘCZNIKA "SKAMANDER", PUBLICYSTA, AUTOR ANTOLOGII I SŁYNNYCH UTWORÓW DLA DZIECI.

URODZIŁ SIĘ W 1894 ROKU W ŁODZI I TAM SPĘDZIŁ SWOJE DZIECIŃSTWO.

UKOŃCZYŁ WYDZIAŁ FILOZOFII UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO.

DO II WOJNY ŚWIATOWEJ BYŁ KIEROWNIKIEM LITERACKIM WIELU KABARETÓW, WSPÓŁPRACOWAŁ Z WIELOMA CZASOPISMAMI, JAK "SKAMANDER", "WIADOMOŚCI LITERACKIE", CZY "SZPILKI", AKTYWNIE UCZESTNICZYŁ W ŻYCIU ARTYSTYCZNYM WARSZAWY. OKRES OKUPACJI SPĘDZIŁ NA EMIGRACJI. TAM TEŻ Z TĘSKNOTY DO KRAJU, W LATACH 1940 - 1944 NAPISAŁ POEMAT LIRYCZNO - EPICKI "KWIATY POLSKIE".

DLA DZIECI NAPISAŁ KILKADZIESIĄT WIERSZY WYDANYCH W TAKICH ZBIORACH POETYCKICH, JAK: LOKOMOTYWA, O PANU TRALALIŃSKIM, SŁOŃ TRĄBALSKI, ZOSIA SAMOSIA.

WIERSZE TE ODZNACZAJĄ SIĘ RÓŻNORODNOŚCIĄ TEMATYKI I NASTROJU, ORYGINALNYMI WARTOŚCIAMI ARTYSTYCZNYMI, UMIEJĘTNOŚCIĄ TRAFIANIA DO PSYCHIKI DZIECI, ICH ZAINTERESOWAŃ I SPOSOBU MYŚLENIA.

PEŁNO W NICH HUMORU, FANTAZJI, ZMIENNOŚCI RYTMÓW I ŻYWYCH DIALOGÓW. NALEŻĄ DZISIAJ DO KLASYKI POLSKIEJ LIRYKI DZIECIĘCEJ.

TUWIMA POEZJA DLA DZIECI JEST NAPISANA JĘZYKIEM DOWCIPNYM, UTWORY PRZEDSTAWIAJĄ JAKIŚ FRAGMENT RZECZYWISTOŚCI, WIELE Z WIERSZYKÓW MA UKRYTY MORAŁ LUB PRZESŁANIE.

LOKOMOTYWA, JEDEN Z TYCH WIERSZY DLA DZIECI, W KTÓRYCH TUWIM OSIĄGNĄŁ PRAWDZIWE MISTRZOSTWO. SŁYNNA LOKOMOTYWA, NA KTÓREJ OD LAT WYCHOWUJĄ SIĘ KOLEJNE POKOLENIA MŁODYCH CZYTELNIKÓW, TO PRAWDZIWE MAŁE ARCYDZIEŁO TWÓRCZEGO WYKORZYSTANIA JĘZYKA DO OPISU W FORMIE ZNAKOMICIE ZRYTMIZOWANEGO I ZRYMOWANEGO WIERSZA STOJĄCEJ NA STACJI LOKOMOTYWY PAROWEJ.

UMIEJĘTNOŚĆ NAŚLADOWANIA DŹWIĘKÓW , ODDANIA SYTUACJI CZY ISTOTY CZYNNOŚCI LUB WYGLĄDU LUDZI, MASZYN, CZY ZWIERZĄT, WYKORZYSTAŁ AUTOR I W INNYCH WIERSZACH ORAZ BAJKACH DLA DZIECI, TAKICH JAK RZEPKA. W PTASIM RADIU - POETYCKIE NAŚLADOWANIE PTASICH ODGŁOSÓW, ŚPIEWÓW I SWARÓW, JEST NIE TYLKO ZNAKOMITĄ ZABAWĄ, ALE UWRAŻLIWIA MŁODEGO CZYTELNIKA NA BOGACTWO DŹWIĘKÓW I BARW ORAZ MUZYKĘ SŁOWA, JAKO WARTOŚCI SAME W SOBIE. BOHATERAMI WIERSZA , NA WZÓR DAWNYCH BAJEK, SĄ PTAKI, KTÓRE ZAŁOŻYŁY WŁASNE RADIO.

JULIA TUWIM BYŁ RÓWNIEŻ WYBITNYM TŁUMACZEM POEZJI NIEMIECKIEJ, FRANCUSKIEJ I ROSYJSKIEJ, M.IN. DOKONAŁ WSPANIAŁEGO PRZEKŁADU BAJKI O RYBAKU I ZŁOTEJ RYBCE A. PUSZKINA. ZMARŁ W 1953 ROKU W ZAKOPANEM.

HUMOR ZAWARTY W WIERSZACH POETY

OKULARY

BIEGA, KRZYCZY PAN HILARY

"GDZIE SĄ MOJE OKULARY?"

SZUKA W SPODNIACH I W SURDUCIE,

W PRAWYM BUCIE, W LEWYM BICIE.

WSZYSTKO W SZAFACH POPRZEWRACAŁ,

MACA SZLAFROK, PALTO MACA.

"SKANDAL - KRZYCZY - NIE DO WIARY!

KTOŚ MI UKRADŁ OKULARY!

POD KANAPĄ, NA KANAPIE,

WSZĘDZIE SZUKA, PARSKA, SAPIE!

SZUKA W PIECU I W KOMINIE,

W MYSIEJ DZIURZE I W PIANINIE.

JUŻ PODŁOGĘ CHCE ODRYWAĆ,

JUŻ POLICJĘ ZACZĄŁ WZYWAĆ.

NAGLE ZERKNĄŁ DO LUSTERKA...

NIE CHCE WIERZYĆ... ZNOWU ZERKA.

ZNALAZŁ! SĄ! OKAZAŁO SIĘ,

ŻE JE MA NA WŁASNYM NOSIE.

DYZIO MARZYCIEL

POŁOŻYŁ SIĘ DYZIO NA ŁĄCE.

PRZYGLĄDA SIĘ NIEBU BŁĘKITNEMU

I MARZY:

"JAKA SZKODA, ŻE TE OBŁOCZKI

NIE SĄ Z WANILIOWEGO KREMU...

A TE RÓŻOWE -

ŻE TO NIE LODY MALINOWE...

A TE ZŁOCISTE, PIERZASTE -

ŻE TO NIE STOSY CIASTEK...

I SZKODA, ŻE CAŁE NIEBO

NIE JEST Z TORTU CZEKOLADOWEGO...

JAKI PIĘKNY BYŁBY WTEDY ŚWIAT!

LEŻAŁBYM SOBIE, JAK LEŻĘ,

NA TEJ MURAWIE ŚWIEŻEJ,

WYCIĄGNĄŁBYM TYLKO RĘKĘ

I JADŁ... I JADŁ... I JADŁ...

BAMBO

MURZYNEK BAMBO W AFRYCE MIESZKA,

CZARNĄ MA SKÓRĘ TEN NASZ KOLEŻKA.

UCZY SIĘ PILNIE PRZEZ CAŁE RANKI

ZE SWEJ MURZYŃSKIEJ PIERWSZEJ CZYTANKI.

A GDY DO DOMU ZE SZKOŁY WRACA,

PSOCI, FIGLUJE - TO JEGO PRACA.

AŻ MAMA KRZYCZY: BAMBO, ŁOBUZIE!

A BAMBO CZARNĄ NADYMA BUZIĘ.

MAMA POWIADA: CHODŹ DO KĄPIELI,

A ON SIĘ BOI, ŻE SIĘ WYBIELI.

LECZ MAMA KOCHA SWOJEGO SYNKA,

BO DOBRY CHŁOPAK Z TEGO MURZYNKA.

SZKODA, ŻE BAMBO CZARNY, WESOŁY

NIE CHODZI RAZEM Z NAMI DO SZKOŁY.

KOTEK

MIAUCZY KOTEK: MIAŁ!

- COŚ TY KOTKU, MIAŁ?

- MIAŁEM JA MISECZKĘ MLECZKA,

TERAZ PUSTA JEST MISECZKA,

A JESZCZE BYM CHCIAŁ.

WZDYCHA KOTEK:O!

- CO CI, KOTKU, CO?

- ŚNIŁA MI SIĘ WIELKA RZEKA,

WIELKA RZEKA, PEŁNA MLEKA

AŻ PO SAMO DNO.

PISNĄŁ KOTEK: PI..

- PIJ, KOTECZKU, PIJ!

SKULIŁ OGON, ZMRUŻYŁ ŚLIPIE,

ŚPI - I WE ŚNIE MLECZKO CHLIPIE,

BO ZNÓW MU SIĘ ŚNI.

CUDA I DZIWY

SPADŁ KIEDYŚ W LIPCU

ŚNIEŻEK NIEBIESKI,

SZCZEKAŁY PTASZKI,

ĆWIERKAŁY PIESKI.

FRUWAŁY KRÓWKI,

NAD MODRĄ ŁĄKĄ,

ŚPIEWAŁO Z NIEBO

ZIELONE SŁONKO.

GNIAZDKA NA KWIATACH

WIŁY MOTYLKI!

TRWAŁO TO WSZYSTKO

MOŻE DWIE CHWILKI.

A ZOBACZYŁEM

TEN ŚWIAT UROCZY,

GDY MIAŁEM WŁAŚNIE

PRZYMKNIĘTE OCZY.

GDYM JE OTWORZYŁ,

WSZYSTKO SIĘ SKRYŁO

I ZNÓW NA ŚWIECIE

JAK PRZEDTEM BYŁO.

WSZYSTKO SIĘ PIĘKNIE

DZIEJE I TOCZY.

LECZ ODTĄD - CZĘSTO

PRZYMYKAM OCZY.

IDZIE GRZEŚ

IDZIE GRZEŚ
PRZEZ WIEŚ,
WOREK PIASKU NIESIE,
A PRZEZ DZIURKĘ -
PIASEK CIURKIEM
SYPIE SIĘ ZA GRZESIEM.

PIASKU MNIEJ -
NOSIĆ LŻEJ!
CIESZY SIĘ GŁUPTASEK.
DO DOM WRÓCIŁ,
WOREK ZRZUCIŁ,
ALE GDZIE TEN PIASEK?

WRACA GRZEŚ
PRZEZ WIEŚ,
ZBIERA PIASKU ZIARNKA.
POMALUŚKU
ZEBRAŁA SIĘ MIARKA.

IDZIE GRZEŚ
PRZEZ WIEŚ,
WOREK PIASKU NIESIE,
A PRZEZ DZIURKĘ
PIASEK CIURKIEM
SYPIE SIĘ ZA GRZESIEM...
I TAK DALEJ... I TAK DALEJ...

O GRZESIU KŁAMCZUCHU I JEGO CIOCI

- Wrzuciłeś, Grzesiu, list do skrzynki, jak prosiłam?

- List, proszę cioci? List? Wrzuciłem, ciociu miła!

- Nie kłamiesz, Grzesiu? Lepiej przyznaj się, kochanie!

- Jak ciocię kocham, proszę cioci, że nie kłamię!

- Oj, Grzesiu, kłamiesz! Lepiej powiedz po dobroci!

- Ja miałbym kłamać? Niemożliwe, proszę cioci!

- Wuj Leon czeka na ten list, więc daj mi słowo.

- No, słowo daję! I pamiętam szczegółowo:

List był do wuja Leona,

A skrzynka była czerwona,

A koperta… no, taka… tego…

Nic takiego nadzwyczajnego,

A na kopercie - nazwisko

I Łódź… i ta ulica z numerem,

I pamiętam wszystko:

Że znaczek był z Belwederem,

A jak wrzucałem list do skrzynki,

To przechodził tatuś Halinki,

I jeden oficer też wrzucał, Wysoki - wysoki,

Taki wysoki, że jak wrzucał, to kucał,

I jechała taksówka… i powóz…

I krowę prowadzili… i trąbił autobus,

I szły jakieś trzy dziewczynki,

Jak wrzucałem ten list do skrzynki…

Ciocia głową pokiwała,

Otworzyła szeroko oczy ze zdumienia:

- Oj, Grzesiu, Grzesiu!

Przecież ja ci wcale nie dałam

Żadnego listu do wrzucenia!…

ZOSIA SAMOSIA

JEST TAKA JEDNA ZOSIA,

NAZWANO JĄ ZOSIA
SAMOSIA,
BO WSZYSTKO
SAMA! SAMA! SAMA!
WAŻNA MI DAMA!
WSZYSTKO SAMA LEPIEJ WIE, WSZYSTKO SAMA ROBIĆ
CHCE,
DLA NIEJ SZKOŁA, KSIĄŻKA
MAMA
NIC NIE ZNACZĄ - WSZYSTKO
SAMA!
ZJADŁA WSZYSTKIE ROZUMY,
WIĘC CO JEJ PO ROZUMIE?
UCZYĆ SIĘ NIE CHCE - BO PO CO,
GDY SAMA WSZYSTKO UMIE?

A JAK ZAPYTAĆ ZOSI:

- ILE JEST DWA I DWA?
- OSIEM

- A KTO BYŁ KOPERNIK?
- KRÓL
- A CO NAM ŚLĄSK DAJE?
- SÓL
- A GDZIE LEŻY KRAKÓW?
- NAD WARTĄ!
- A UCZYĆ SIĘ WARTO?
- NIE WARTO!

BO JA SAMA WSZYSTKO

WIEM
I ŚNIADANIE SAMA ZJEM,
I SAMOCHÓD SAMA ZROBIĘ,
I Z WSZYSTKIM PORADZĘ
SOBIE!
KTO BY SIĘ TAM, PYTAŁ,
DOWIADYWAŁ SIĘ I CZYTAŁ,
KTO BY SOBIE GŁOWĘ ŁAMAŁ,
KIEDY MOGĘ SAMA, SAMA!
- TOŚ TY TAKA MĄDRA DAMA?
A KTO GŁUPI JEST?
- JA SAMA!

Julian Tuwim - Lokomotywa czyta Piotr Fronczewski